Polskie wizje i oceny komunizmu po 1939 roku

Szczegóły produktu Komunizm od wielu dziesięcioleci jest tematem prac historyków, socjologów czy politologów. Ważne głosy do tej intelektualnej debaty dokładają także filozofowie i pisarze. Tom opublikowany nakładem krakowskiego Ośrodka Myśli Politycznej poświęcony jest analizie intelektualnej refleksji na ten temat, jaka stała się udziałem polskich polityków, myślicieli i twórców w XX wieku. Polskie wizje i oceny komunizmu mieszczą ponad dwadzieścia tekstów poruszających niezwykle zróżnicowaną tematykę – od myśli politycznej, przez szkice biograficzne po elementy analizy polityki polskiej wobec komunizmu. Wśród autorów znajdziemy znakomitych historyków, literaturoznawców i politologów. Bardzo szeroki jest również zasięg chronologiczny przedstawianych studiów. Obejmują one okres II Rzeczpospolitej, czasy II wojny światowej, epokę PRL (z uwzględnieniem życia emigracyjnego), aż po III Rzeczpospolitą. Można to uznać za minus publikacji – żaden z tych etapów narodowej historii nie jest bowiem omówiony w gruntowny sposób. Z drugiej jednak strony nie to było jej celem. Zbiera ona bowiem niezwykle zróżnicowane spojrzenia na komunizm, tworząc z nich zdumiewająco spójną mozaikę. Jak przyznaje we wstępie do tomu Rafał Łatka, autorzy przyjmują bardzo różne znaczenia terminu „komunizm”. Dla Grzegorza Mazura będzie to przede wszystkim praktyka polityczna komunistów z KPP – otwarcie sprzeczna z polskim interesem narodowym. Podobnym tropem idą m.in. Piotr Gontarczyk (odnosząc się do podziemnej PPR i AL), Wojciech J. Muszyński (pisząc o stosunku polskich narodowców do partyzantki komunistycznej) czy Maciej Korkuć (analizując stosunek AK wobec komunistów pod okupacją niemiecką). Jak się wydaje główną cechą komunizmu w refleksji tych autorów jest przede wszystkim fakt, iż był wymierzony w polską suwerenność. Komunizm okazuje się specyficzną – wyjątkowo złośliwą i niszczącą – odmianą rosyjskiego imperializmu. Nie brakuje też jednak stanowisk, które skupiają się na analizie komunizmu jako praktyki politycznej i ustrojowej. Odnajdziemy je choćby w tekstach Mirosława Szumiły (na temat stosunku kierownictwa PZPR wobec komunizmu) czy Małgorzaty Ptasińskiej (o stosunku kręgu paryskiej „Kultury” wobec komunizmu). Takie znaczeniowe przesunięcie w rozumieniu komunizmu wymuszone jest przyjętą perspektywą badawczą. Przedmiotem refleksji nie są już bowiem komuniści prący do władzy i próbujący rozsadzić państwo polskie od środka, ale uzurpujący sobie rolę przedstawicieli polskiej racji stanu. Czytaj więcej: https://histmag.org/Polskie-wizje-i-oceny-komunizmu-po-1939-roku-red.-R.-Latka-B.-Szlachta-recenzja-14021